جايگاه حدّ و تعزير در اسلام

رساله استفتاءات (منتظرى)؛ ج2، ص: 506

جايگاه حدّ و تعزير در اسلام

(سؤال 2491) بعضى به قوانين جزايى و كيفرى اسلام اشكال مىكنند كه كيفيات مخفّفۀ جرم در آنها مراعات نشده و از اين جهت شايد نقصى در آنها باشد، مستدعى است در جهت رفع شبهه توضيح فرماييد؟

جواب: اين شايعه مانند بعضى شايعههاى ديگر از طرف معاندين اسلام القا شده و آن را بعضى از افراد ناآگاه بدون تحقيق در مغز خود جا دادهاند؛ وگرنه بر افراد آگاه مخفى نيست كه دين مقدس اسلام غايت ارفاق و تخفيف را تا جايى كه موجب تضييع حقوق ديگران يا مستلزم مفاسد ديگر نباشد دربارۀ مجرمين ملحوظ داشته است.

مثلا توبه قبل از ثبوت شرعى جرم را مسقط حدّ و تعزير دانسته و در صورت عدم ثبوت توبه، در مقام اثبات جرم شرايط زيادى را از جمله عدالت شهود و تعدّد آنها و حتى در بعضى جرمها شهادت صريح چهار نفر عادل را شرط كرده است؛ و اقرار در غير حال عادى و از روى تهديد و اجبار را حجت ندانسته و در مجازات بعضى جرمها به كمتر از اقرار چهار مرتبه در حضور حاكم شرع اكتفا نكرده است؛ و بعد از ثبوت جرم نيز در بعضى موارد حق عفو را به امام (ع) و حاكم جامع الشرائط داده است. و به طور كلى در موارد شبهه و عدم احراز شرعى جرم اجازۀ مجازات نداده است؛ و در موارد قصاص و ديات، عقوبت زايد بر قصاص و ديه را ممنوع نموده و عفو اولياى دم و ذوى الحقوق را بهتر از انتقام توصيف كرده، ولى اجبار آنها به عفو را موجب تضييع حقوق آنها دانسته است. خلاصه هر كس از جزئيات قوانين حقوقى و جزايى اسلام با خبر باشد مىداند كه دستورات اسلام به مراتب دلسوزانهتر از عمل پزشكى است كه بعد از يأس از مداواى عضو فاسد و يقين به سرايت مرض به اعضاى ديگر، آن عضو فاسد را از روى ناچارى قطع مىكند.

________________________________________
نجفآبادى، حسين على منتظرى، رساله استفتاءات (منتظرى)، 3 جلد، قم - ايران، اول، هu200d ق

مبانى فقهى حكومت اسلامى؛ ج3، ص: 484

گسترش حكم تعزير بر گناهان صغيره و كبيره

ظاهر عبارات كتابهاى مبسوط، شرايع و قواعد بيانگر كلى بودن حكم مجازات در مورد هر عمل حرام، اعم از صغيره يا كبيره است.

________________________________________
نجفآبادى، حسين على منتظرى - مترجم: صلواتى، محمود و شكورى، ابو ال، مبانى فقهى حكومت اسلامى، 8 جلد، مؤسسه كيهان، قم - ايران، اول، 1409 هu200d ق